
İhtiyaca göre hız
VoIP Nedir? İnternet Aramaları Neden Donar ve Ses Neden Kesilir?
Görüşmede ses kesiliyor, robot gibi geliyor ya da görüntü donuyorsa sebep çoğu zaman hız değildir. VoIP, aramanın telefon hattı yerine internetten gitmesidir; WhatsApp, Zoom ve Teams aramaları da budur. Arama çok az veri kullanır, ama gecikmeye, jitter'a ve paket kaybına hassastır. Testimiz ilk ikisini ölçer.
Önce aradığınız cihazdan hattınızı ölçün, ping ve jitter sayısını not edin. Test yeni sekmede açılır, bu sayfa burada kalır. Testi başlat
VoIP nedir?
VoIP, "Voice over IP" sözünün kısaltması: sesiniz telefon santralinden değil, internetten gider. Adını hiç duymamış olabilirsiniz ama muhtemelen her gün kullanıyorsunuz. WhatsApp'ta sesli arama, Zoom ya da Teams toplantısı, ofisteki internet telefonu hep budur.
Sesiniz küçük paketlere bölünür ve evdeki diziyle, telefonun güncellemesiyle aynı yoldan gider. Netflix'in sorunsuz aktığı hatta aramanın bozulması şaşırtıcı değil: dizi birkaç saniyelik yedek yükleyip bekleyebilir, konuşma bekleyemez. Geç gelen ses paketi artık işe yaramaz.
Aynı ses, iki farklı hat
Hattım WhatsApp, Zoom ya da Teams aramasına uygun mu?
- Testi aradığınız cihazdan yapın. Ping (gecikme, sesin gidip gelme süresi) ve jitter (bu sürenin ne kadar oynadığı) sayısını not edin.
- İki sayıyı aşağıdaki sınırlarla karşılaştırın.
- Aramanın bozulduğu saatte testi yineleyin: hat o saatte başka bir sonuç verebilir.
Servislerin yayımladığı üst sınırlar şöyle:
| Kaynak | Gecikme | Jitter | Kayıp |
|---|---|---|---|
| Zoom önerisi | 150 ms | 40 ms | %2 |
| Microsoft testi (Teams) | 100 ms | 30 ms | %1 |
İki satır aynı ölçü değil. Zoom'unki ses, görüntü ve ekran paylaşımı için genel bir öneri. WhatsApp için yayımlanmış bir sınır bulamadık; onda da bu satırı ölçü alabilirsiniz.
“Typically, a latency of 150ms or less is recommended.”[1]
Microsoft'un satırı, iş ağı testindeki geçme sınırı: araç Teams'e kısa bir deneme araması yapar. En sıkı sınır bu; evde aracı çalıştırmanız gerekmez, sayıları bilmeniz yeter.
Sonuca göre ne yapmalısınız?
Testimiz bu servislere kadar değil, kendi sunucularımıza kadar ölçer. Kıyas kabadır, ama hattınızın sağlam olup olmadığını anlamaya yeter.
- Ping 100 ms'in, jitter 30 ms'in altındaysa en sıkı sınırın da içindesiniz. Aramalarınız temizse hattınız hazır, bir şeye dokunmayın.
- Ping 150 ms'in, jitter 40 ms'in altında ve aramalarınız temizse de endişelenmeyin. Zoom'un önerisi içindesiniz; en sıkı sınıra yetişmemek tek başına sorun değil.
- Sayılar iyi ama ses yine kesiliyorsa test anında hat sakin olabilir. Evde başkaları interneti kullanırken yeniden ölçün. Sonra aynı aramayı Wi-Fi yerine kabloyla, telefondaysanız mobil veriyle deneyin. Yine kesiliyorsa paket kaybına, kulaklığa ve karşı tarafın hattına bakın.
- Sayılar bu sınırların üstündeyse aynı cihazı kabloyla bağlayıp yeniden ölçün. Düzelirse sebep Wi-Fi'dır; ne yapacağınız Wi-Fi rehberinde.
- Kablo fark etmediyse evdeki indirmeleri ve yedeklemeleri durdurup ölçün. Sayılar düşüyorsa hat doluyor demektir; çözümü internet yoğunken neden yavaşlar yazısında.
- Kabloda ve boş hatta da yüksekse farklı saatlerde ölçüp sonuçları kaydedin, sağlayıcınızı arayın. Sorun evin dışında olabilir.
Hızım iyi, ses neden kesiliyor?
Çünkü arama hız istemez. Zoom, Zoom Phone ile sesli arama için 60-100 kbps öneriyor. Bu, bir Mbps'in en fazla onda biri kadar.
“For voice calls: 60-100kbps”[2]
Ölçümlerimizde tipik yükleme hızı sabit hatta 14,1 Mbps, mobil ağda 11,9 Mbps; ikisi de bu ihtiyacın yüz katından fazla. Yani daha hızlı bir internet paketi bozuk sesi tek başına düzeltmez. Görüntülü aramada ihtiyaç artar, çünkü görüntü sesten çok daha fazla veri ister; onu upload hızı yazısında anlattık.
Ses kesiliyor, robot gibi geliyor: neden?
| Ne duyuyorsunuz | Büyük ihtimalle |
|---|---|
| Robot gibi, metalik ses | Paketler düzensiz geliyor: jitter ya da kayıp |
| Kelimeler atlıyor, cümle yarım kalıyor | Paket kaybı ya da çok yüksek jitter; çoğu zaman Wi-Fi veya zayıf sinyal |
| Kendi sesiniz yankı olarak dönüyor | Çoğu zaman hat değil: karşı tarafın hoparlörü mikrofonuna giriyor. Kulaklık denesin |
| Arama düşüyor | Bağlantı bir an kopuyor: zayıf Wi-Fi, sinyal ya da modem |
| Birbirinizin sözünü kesiyorsunuz | Yüksek gecikme: ses karşıya geç varıyor |
Son satır en kolay fark edilen belirtidir. Microsoft da yüksek gecikmeyi tam bu sahneyle anlatıyor: toplantıda iki kişi gecikme yüzünden istemeden üst üste konuşur.
“An example of high RTT is when two people in a meeting are unintentionally speaking over each other due to the delay.”[3]
Görüntülü görüşmede genelde önce görüntü donar, ses bir süre devam eder. Ses de kesilmeye başladıysa hat iyice zorlanıyor demektir.
Testin görmediği iki şey
Web testimiz paket kaybını ölçmez, uygulamalarımız ölçer. Kendiniz nasıl kontrol edeceğinizi paket kaybı rehberinde anlattık.
Ping ve jitter temiz ama kelimeler hâlâ atlıyorsa ilk bakılacak yer burasıdır. İkincisi karşınızdaki kişi: aramanın iki ucu var ve test yalnız sizin ucunuzu görür. Tek bir kişiyle konuşurken sorun yaşıyorsanız başka biriyle de deneyin. Başkasıyla temizse sebep onun hattı olabilir.
Arama için jitter kaç olmalı?
Arama için servislerin üst sınırı jitter'da 30-40 ms, gecikmede 100-150 ms bandında. Bunlar hedef değil, sınırdır. Ölçümlerimizde tipik jitter sabit hatta 3,3 ms, mobil ağda 10,3 ms; tipik ping sabit hatta 21 ms, mobil ağda 44 ms. Yani tipik hat aramaya rahat yetiyor.
Ama her on ölçümden biri jitter'da sabit hatta 67,3 ms, mobil ağda 72,6 ms üstüne çıkıyor; bu, Zoom'un önerisini aşıyor. Tek ölçüme güvenmeyin, aramanın bozulduğu saatte de ölçün.
Kendi sonucunuzu bu dağılımda görmek için önce bir test yapın. Hız testini başlat
Kendi sonucunuzu bu dağılımda görmek için önce bir test yapın. Hız testini başlat
Kablo, Wi-Fi, mobil veri: hangisiyle aramalı?
Bilgisayardan yapılan önemli bir görüşmede kablo en sağlamıdır. Telefonda kablo yok; aynı aramayı Wi-Fi'da ve mobil veride sırayla deneyin, hangisi temizse onu kullanın. Mobil ağda jitter tipik olarak daha yüksek olsa da, duvarların ardındaki zayıf bir Wi-Fi'dan iyi olabilir.
Telefonunuzun ayarlarındaki Wi-Fi arama özelliği de benzer çalışır: telefon ve operatör destekliyorsa normal numaranızla yaptığınız arama, şebeke yerine evdeki internetten gider. Buradaki ölçüler onun için de yol gösterir.
Sık sorulanlar
- WhatsApp araması VoIP mi?
- Evet. WhatsApp, Zoom ve Teams aramaları sesi internetten taşır, yani VoIP'tir. Bu yüzden kaliteleri telefon şebekesine değil, o anki internet bağlantınıza bağlıdır.
- İnternetten aramada jitter kaç olmalı?
- Zoom 40 ms ve altını öneriyor, Microsoft'un Teams için bağlantı testi 30 ms'in altını arıyor. 30 ms'in altındaysanız ikisini de karşılarsınız. Tipik sabit hat jitter'ı ölçümlerimizde 3,3 ms.
- Ping kaç ms'e kadar sorunsuz?
- Tek bir resmî sınır yok. Microsoft'un bağlantı testi 100 ms'in altını, Zoom 150 ms ve altını istiyor.
- Daha hızlı internet paketi sesi düzeltir mi?
- Çoğu zaman hayır, çünkü sesli arama çok az veri kullanır. Önce jitter'a ve Wi-Fi'a bakın: testi kabloyla ve Wi-Fi ile ayrı ayrı yapıp karşılaştırın.
- Web testi paket kaybını ölçer mi?
- Hayır. Tarayıcıdaki test paket kaybını ölçemez, HIZTESTI uygulamaları ölçer. Web testinde gecikme ve jitter'ı görürsünüz.
- Wi-Fi ve kablo arasında fark var mı?
- Çoğu evde evet. Wi-Fi jitter'ın en sık kaynağıdır. Aynı cihazda iki bağlantıyla da ölçün: kabloda jitter belirgin düşüyorsa aramalarınızı bozan Wi-Fi olabilir.
Kaynaklar
Alıntılar
Görseller
Bu rehberi paylaşın
Bu rehber işinize yaradı mı?